Podczas poprzedniej lekcji omawialiśmy temat zakładania własnej firmy za granicą. Nie jest to jednak jedyny sposób na zaistnienie z e swoim towarem na własnych zasadach. Można spróbować jeszcze innego sposobu: kupić zagraniczną firmą.
Prześledzimy zatem następujące zagadnienia:
- W jakiej sytuacji opłaca się kupować firmę.
- Jak szukać ofert.
- Na co uważać, dokonując wyboru.
Kiedy warto kupować
Oczywiście zakup zagranicznej firmy, to poważne przedsięwzięcie, więc kiedy będziesz się na nie decydować, musisz mieć pewność, że Ci się to opłaca. Korzyści wynikające z posiadania firmy w innym kraju są dość oczywiste, jednak sytuacja związana z zakupem już istniejącego przedsiębiorstwa jest dość wyjątkowa.
Przede wszystkim trzeba mieć świadomość dlaczego sprzedający decyduje się na pozbycie się swojego przedsiębiorstwa. To podstawowa informacja, którą musisz zdobyć. Oczywiście sprzedający nie musi się Tobie z niczego spowiadać, ale musi poinformować Cię o stanie prawnym i finansowym firmy, którą kupujesz. W niektórych przypadkach kupuje się nawet firmy z długami, jeżeli z dokładnych kalkulacji wynika, ze się to opłaca.
Zdaniem specjalistów opłaca się kupować firmy, które już ogłosiły upadłość, ponieważ stosunek ceny do relatywnych wartości, jakie może mieć takie przedsiębiorstwo, jest bardzo dobry. W ostatnich latach właśnie takie firmy stały się gratką dla polskich przedsiębiorców inwestujących w Niemczech. Z danych opublikowanych przez międzynarodową spółkę konsultingową Access wynika, że polscy inwestorzy przeglądali dokumenty ponad 15 tysięcy upadłych niemieckich firm, wystawianych przez syndyka masy upadłościowej na sprzedaż.
Działająca już na rynku firma ma spory atut. Przede wszystkim zdobyła już jakiś rynek, ma swoich odbiorców i jest kojarzona w branży. Nawet jeżeli upadając straciła nieco na wiarygodności, to przejmując ja możesz zacząć ta wiarygodność odbudowywać, bazując właśnie na fakcie, że oto zmienia się właściciel.
Często firm, która jest w ciężkiej sytuacji finansowej może być prawdziwą gratką dla kupującego, ale trzeba być już dość biegłym biznesowym graczem, by trafnie wytypować szanse na powodzenie takiej inwestycji.
Firma „nieużywana”
Oprócz sprzedaży istniejących i działających przedsiębiorstw, można też kupić firmę, która została stworzona głównie po to, by sprzedać ją zagranicznemu inwestorowi. Czasem nawet można się spotkać z ogłoszeniami osób, które są gotowe zarejestrować działalność na zamówienie. Jest to szczególnie intratny interes w krajach azjatyckich, w których język może być niekiedy barierą w założeniu nowej firmy, ale już do jej prowadzenia nie jest absolutnie niezbędny. Wielu Europejczyków, którzy chcą zaistnieć na międzynarodowych rynkach w Szanghaju czy w Hong Kongu, wybiera właśnie takie rozwiązania.
Taką „nieużywaną” firmę można kupić również na terenie Unii Europejskiej. Z kolei w rajach podatkowych bardzo łatwo o znalezienie „wspólnika”, który będzie pełnił rolę rezydenta firmy, niezbędnego do uzyskania preferencyjnych zwolnień z podatku. Dlatego też jeżeli chciałbyś zakosztować uroków egzotycznego biznesu, na pewno znajdziesz kogoś, kto za opłata pomoże Ci zrealizować twój plan.
Wielu potencjalnych inwestorów zastanawia się czy to legalne. Jeżeli dręczą Cię takie same wątpliwości, to znaczy, że nie masz jeszcze doświadczenia w tego rodzaju inwestycjach. Sam fakt założenia firmy z zamiarem jej późniejszej odsprzedaży nie jest nielegalny. Musisz jednak wiedzieć jak w danym kraju wyglądają kwestie prawne. Jeżeli jednak nie ma przeciwwskazań do sprzedaży obcokrajowcowi firmy, a na dodatek nie jest ona obciążona długami (np. nie zaciągnięto na nią jakiegoś kredytu), nic nie powinno stać na przeszkodzie w zakupie tego rodzaju przedsiębiorstwa.
Wybór kraju i forma własności
O wyborze kraju przekazałem Ci już wprawdzie nieco informacji, jednak w tym konkretnym przypadku warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy – oprócz badania konkurencyjności w danym kraju, możliwości wejścia z danym produktem na rynek czy też wreszcie warunków prawnych i finansowych, musisz teraz jeszcze zorientować się, jakie w danym kraju są firmy, nad których kupnem warto się zastanowić. Chodzi o to, jakiego rodzaju forma własności będzie dla Ciebie w danym kraju najbardziej wygodna. Jest to kolejne kryterium ,które powinieneś wziąć pod uwagę podczas planowanie operacji.
Możliwości są zazwyczaj dwie: albo kupujesz firmę wystawioną na sprzedaż (lub składasz ofertę komuś, o kim wiesz, że może ją przyjąć), albo wykupujesz akcje. W tym drugim przypadku nie musisz posiadać na własność wszystkich akcji firmy, do podejmowania najważniejszych decyzji wystarczy Ci pakiet kontrolny. Oczywiście firma, która emituje akcje i jest notowana na giełdzie, to zazwyczaj zupełnie inna liga, niż przedsiębiorstwa, które kupuje się wprost od właściciela. Jednak żeby dobrze wybrać, musisz wiedzieć jakiej firmy szukasz.
W różnych krajach różnego rodzaju spółki i przedsiębiorstwa prywatne różnie się nazywają, dlatego musisz mieć kontakt do kogoś, kto będzie w stanie wyjaśnić Ci różnice i wskazać dobre rozwiązanie.
Pośrednicy i specjaliści
Istnieją firmy, zajmujące się w profesjonalny sposób pośrednictwem w zakupie i sprzedaży firm. Najwięcej takich znajdziesz na terenie Unii Europejskiej, ponieważ uproszczone procedury na rynku wewnątrzwspólnotowym sprawiają, że bardzo łatwo prowadzić tego rodzaju interesy.
W większości przypadków firmy te zajmują się również niezależnym doradztwem. W większości przypadków zgłaszają się do nich właściciele firm wystawianych na sprzedaż, a oni w aktywny sposób poszukują inwestorów, którzy byliby potencjalnie zainteresowani zakupem. Jednak zawsze można się do takiej firmy zgłosić, przedstawić im swoje pomysły i oczekiwania, a wówczas oni będą w stanie stwierdzić, czy któreś z przedsiębiorstw, które mają w swoim katalogu, odpowiada Twoim kryteriom.
Dobrym przykładem tego rodzaju pośredników i doradców może być firma Corporate Finance in Europe (CFiE – http://www.corporatefinanceineurope.eu), zajmująca się pośrednictwem w sprzedaży firm z Europy i Stanów Zjednoczonych. Zatrudniani przez nich specjaliści posługują się wieloma językami i dobrze funkcjonują na lokalnych rynkach. Specjalizują się w średnich firmach, zatrudniających od 20 do 40 pracowników. Oczywiście uda się również znaleźć pośredników specjalizujących się w mniejszych firmach, jeżeli jesteś zainteresowany małym przedsiębiorstwem, które samodzielnie chcesz rozwijać i rozbudowywać. Warto pamiętać, że najlepszym pośrednikiem będzie w tym przypadku firma, która ma swoje oddziały w krajach, którymi się interesujesz. Jeżeli skorzystasz z usługi firmy polskiej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że będzie in szukał zagranicznego pośrednika, co mocno podwyższy koszt zakupu.
Rozwiązaniem mogą być polonijne firmy, zajmujące się doradztwem biznesowym, takie jak Polinvestors Group (http://www.polinvestor.com). Jest to amerykański partner dla Polaków szukających możliwości zainwestowania swoich pieniędzy w firmy w Stanach Zjednoczonych.
Na co uważać, kupując firmę
Podstawowe zasady przy zakupie firmy są właściwie takie same, bez względu na to czy chodzi o przedsiębiorstwo polskie, znajdujące się na terenie UE czy poza granicami Unii. Potrzebujesz przede wszystkim rzetelnej informacji o firmie i uczciwego kontrahenta. Jednak nawet przy ogromnej ostrożności możesz zostać wywiedzionym, przed czym powinieneś się zabezpieczyć pewnymi środkami natury prawnej.
Przede wszystkim w myśl przepisów prawa handlowego, tego rodzaju umowy muszą być zawarte na piśmie, można również sporządzić je w formie aktu notarialnego. Prawo własności przechodzi na nowego właściciela dopiero w momencie gdy są dopełnione wszystkie formalności, a więc również zmiany w rejestrach handlowych danego kraju. W przypadku niektórych firm, posiadających swoje wewnętrzne statuty, do zatwierdzenia legalności wymagana jest również zmiana we wszystkich tego typu dokumentach. Dotyczy to zwłaszcza firm notowanych na giełdzie.
Kupując firmę w kraju, w którym regulacje prawne są inne od europejskich, trzeba być szczególnie wyczulonym na meandry natury podatkowej. Same pozwolenia i przywileje związane z umowami międzynarodowymi, które są przez dany kraj respektowane, to nie wszystko. Trzeba dokładnie dowiedzieć się kiedy i jaki podatek trzeba zapłacić, żeby nie rozpocząć inwestycji od problemów z lokalnym fiskusem.
Wspomniałem już, że sprzedający musi Cię poinformować o sytuacji prawnej i faktycznej firmy. Ten dokument należy również sporządzić na piśmie, ponieważ jest to rodzaj zobowiązania, które zabezpiecza Cię przed podaniem przez niego nieprawdziwych lub niepełnych informacji. Co najważniejsze w takim sprawozdaniu muszą się znaleźć również informacje dotyczące wiedzy zbywcy, dotyczącej ewentualnych zobowiązań, które mogą ciążyć nad firmą w najbliższej przyszłości.
Zakup zagranicznej firmy jest o tyle dobrym pomysłem, że można znaleźć bardzo ciekawe i bardzo różnorodne rozwiązania w tym temacie. Od firm jednoosobowych, które właściwie wiążą się jedynie z nabyciem osobowości prawnej w danym kraju, po średnie i całkiem duże przedsiębiorstwa, notowane na giełdzie.
Jest z czego wybierać, najważniejsze więc, żebyś Ty sam wiedział czego od takiej firmy oczekujesz.
Bibliografia:
- Dębski D., Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw. Część 2, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2009.
- Matejun M., Szymańska K. (red.), Perspektywy rozwoju przedsiębiorczości w warunkach niepewności i ryzyka, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2013.
- Rozkwitalska M., Bariery w zarządzaniu międzykulturowym, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011.
- Stabryła A., Determinanty potencjału rozwoju organizacji, Wydawnictwo Mfiles.pl, Kraków 2012.